پرستو های اروندرود

گزارش عملیات

سپاه چهارم ارتش عراق با دو لشکر 10 زرهي و 1 مکانيزه و 17 تيپ مستقل يعني حدود 23 تيپ رزمي زرهي، مکانيزه و پياده مسئوليت منطقه مهران تا تنگه چزابه را برعهده داشت. لشکرهاي 10 زرهي و 1 مکانيزه در منطقه غرب رودخانه دويرج در منطقه عملياتي محرم استقرار داشتند. لشکر 1 مکانيزه از حوالي فکه تا غرب بستان و لشکر 10 زرهي از شمال فکه تا معبر چيلات مستقر شده بودند. نيروهاي عراقي در ارتفاعات حمرين و تا 20 کيلومتري شرق و شمال ارتفاعات حمرين مستقر بودند. بنابراين مجموع استعداد ارتش عراق در کل منطقه را مي‌توان شامل لشکرهاي 1 مکانيزه و 10 زرهي و 7 تيپ پياده و يا 10 گردان تانک، 1 گردان سوار زرهي و 7 گردان مکانيزه و 20 گردان پياده دانست.‏

ترکيب نيروهاي خودي به کار رفته در اين عمليات متشکل از: تيپ‌هاي 8 نجف با 18 گردان، 25 کربلا با 12 گردان، 17 علي ابن ابي طالب(ع) با 10 گردان، 14 امام حسين(ع) با 15 گردان، 44 قمر بني‌هاشم(ع) با 4 گردان، 35 امام سجاد(ع) با 7 گردان و لشکر 30 زرهي از سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و تيپ 1 لشکر 21، تيپ 84 خرم آباد، يک گردان از تيپ 58 ذوالفقار از ارتش و همچنين 8 گردان توپخانه از ارتش و سپاه بود. ايران در شروع اين عمليات، 60 گردان پياده شامل 52 گردان از سپاه، 8 گردان از ارتش و ژاندارمري به کار گرفت، در حالي که استعداد ارتش عراق 20 گردان برآورد مي‌شد. قواي ايران در اين عمليات 6 گردان تانک در برابر 10 گردان تانک عراق و 3 گردان مکانيزه در برابر 7 گردان مکانيزه ارتش بعثي در اختيار داشتند.فرماندهان يگان‌هاي منظور شده براي اين عمليات از اول مهرماه در جريان قرار گرفتند و کار شناسايي از منطقه را شروع کردند. از 20 مهرماه 1361 کار جابجايي يگان‌ها براي انجام عمليات آغاز شد. 26 مهرماه برابر با اول ماه محرم بود و بر همين اساس اسم عمليات به نام محرم خوانده شد. قرار بود نيروي هوايي روزي 10 پرواز تاکتيکي و 6 پرواز پوشش هوايي انجام دهد. هوانيروز هم با 10 بالگرد کبري و 10 بالگرد 214 و 4 شنوک در عمليات شرکت داشت. 110 دستگاه مهندسي نيز براي انجام عمليات پيش بيني شده بود. يگان‌هاي شرکت کننده در عمليات، تا اول آبان ماه در منطقه عين خوش مستقر شدند. قرارگاه عملياتي قائم با فرماندهي مشترک حسين خرازي و سرهنگ منوچهر دژکام فعال شد. اين قرارگاه با 6 قرارگاه جزء شامل 4 قرارگاه در خط و دو قرارگاه در احتياط فعاليت مي‌کرد.

فرو بردن عراق در حالت انفعالي محض

پس از انجام عمليات موفق و موثر ثامن الائمه ، فتح المبين ، بيت المقدس ، مسلم بن عقيل نمي بايست به عراق فرصت خارج شدن از حالت انفعالي و دفاعي داده مي شد ؛ بنا براين در طرح عمليات محرم علاوه بر آزادسازي ارتفاعات مرزي حمرين در جبهه جنوبي و تصرف جاي پا براي تهديد منطقه العماره عراق ، اين موارد نيز در دستور كار قرارگاه مركزي كربلا قرار گرفت . قرار بود رزمندگان اسلام در محور عين خوش – زبيدات در جنوب شرقي دهلران ، در سه مرحله ، حمله را انجام دهند .

بنابراين مرحله نخست عمليات در ساعت 22و 8 دقيقه شب 10 آبان ماه 1361 با رمز يا زينب ( سلام الله عليها ) به فرماندهي سردار شهيد حسن باقري به اجرا در آمد . نيروهاي خودي توانستند در كمتر از نيم ساعت پس از اعلام حمله در يك محور ، شماري از نيروهاي عراقي را به اسارت در آورده و در محور ديگر نيز نيروهاي دشمن به استعداد يك تيپ به محاصره در آمدند و بيشتر آنها اسير شدند .

در ساعت 6 صبح روز بعد به جز جناح چپ منطقه عمليات ، كليه يگانها به اهداف تعيين شده دست يافتند . در روز اول عمليات همه نيروها به هم ملحق شدند . تنها يگان هاي قرارگاه چهارم به خاطر طغيان رودخانه دويرج و فقدان پل نتوانستند اهداف خود را در منطقه پرچم هندي و ربوط به طور كامل تصرف نمايند .

در نتيجه طي اين مرحله 550 كيلومتر مربع از خاك ايران از جمله ارتفاعات مهم منطقه ، پل چم سري ، حوزه نفتي بيات ، نهر عنبر ، شهر ميمه ، موسيان آزاد و جاده عين خوش به دهلران ، از زير ديد و تير رس دشمن خارج شد . همچنين شهرك طيب عراق تحت اشراف قواي ايراني قرار گرفت .

در مرحله دوم ، با وجود پيروزي هاي مرحله نخست و از هم پاشيدگي و ضعف روحيه دشمن ، به لحاظ عدم موفقيت قرارگاه چهارم در مرحله نخست و خالي ماندن جناح چپ ، مواضع فتح شده نيز در معرض پاتك و تهديد دشمن بود ، بنابراين ترميم رخنه به وجود آمده ضروري مي نمود . براي همين هدف مرحله دوم عمليات محرم روز سه شنبه 11 آبان ماه 1361 ، در ساعت 2 و 30 دقيقه بامداد آغاز شد .

نيروهاي خودي با الحاقي كه صورت گرفت ، محاصره دشمن را كامل كردند . در اين مرحله 150 كيلومتر مربع از زمين هاي اشغال شده آزاد و همچنين تعدادي از نيروهاي عراقي به اسارت در آمدند .

هدف مرحله سوم عمليات محرم تصرف همه بلندي هاي غرب حمرين و جاده ها و مراكز مهم عملياتي و ايجاد و تامين لازم براي جاده آسفالته چم سري ، شرهاني و زبيدات و جاده شوسه زبيدات – طيب بود . به همين منظور در ساعت 22 روز 15 آبان ماه 1361 حمله مرحله سوم آغاز شد .

نبرد گسترده به واسطه مقاومت پراكنده نيروهاي ارتش عراق و عدم پاكسازي منطقه در ساعت 8 صبح 16 آبان ماه به پايان رسيد و در نتيجه آن 300 كيلومتر مربع از خاك عراق شامل پاسگاه هاي زبيدات ، شرهاني و ابوغريب و همچنين تاسيسات نفتي شامل 70 حلقه چاه نفت به تصرف رزمندگان اسلام در آمد و همچنين سازماندهي 14 تيپ عراقي در اين نبرد آسيب ديد .

تلفات و ضايعات وارده به دشمن شامل انهدام 8 تا 12 يگان سازماني تا 70 درصد ، انهدام 260 دستگاه تانك و نفربر ، 230 دستگاه خودرو ، سقوط 10 فروند هواپيما و به غنيمت گرفتن 150 دستگاه تانك و نفربر ، 250 دستگاه خودرو ، چندين دستگاه موشك انداز ماليوتكا و مقدار انبوهي سلاح سبك و كشته و زخمي نمودن و به اسارت درآوردن 10400 تن از نيروهاي دشمن بود .

نيروهاي عمل كننده ايران در اين عمليات شمال 4 لشگر پياده ، يك لشگر زرهي و يك تيپ احتياط از سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و يك تيپ پياده از نيروي زميني ارتش بودند . نيروي زميني تازه تاسيس شده سپاه پاسداران در اين عمليات به خوبي از تانك ها و زره پوش هاي غنيمتي بهره برداري كرد .

خلاصه گزارش عملیات :

نام عمليات : محرم

زمان اجرا : 10/8/1361

مدت اجرا : يك هفته

مكان اجرا : محور عين خوش – زبيدات در جبهه جنوبي جنگ

رمز عمليات : يا زينب ( سلام الله عليها )

تلفات دشمن : 10400 نفر كشته ، زخمي و اسير

ارگان هاي عمل كننده : نيروي زميني سپاه با پشتيباني توپخانه ارتش

اهداف عمليات : آزاد سازي ارتفاعات مرزي حمرين و تصرف جاي پا براي تهديد منطقه العماره عراق طي سه مرحله

اضافه کردن نظر

‏